Türkiye’de Ticari Alacak Ödenmezse Şirket Ne Yapabilir? İhtar, Arabuluculuk, İcra ve Dava Süreci

  • Ticaret Hukuku
  • Türkiye’de Ticari Alacak Ödenmezse Şirket Ne Yapabilir? İhtar, Arabuluculuk, İcra ve Dava Süreci
Türkiye'de Ticari Alacak Ödenmezse Şirket Ne Yapabilir? İhtar, Arabuluculuk, İcra ve Dava Süreci

Türkiye’de bir şirketin ödenmeyen ticari alacağı için izleyeceği yol, 2019’dan bu yana belirli bir sıraya bağlanmış durumda. Önce borçluya yazılı bir temerrüt ihtarı gönderilir, ardından 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi gereği dava şartı olan arabulucuya başvurulur. Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa alacağın niteliğine göre icra takibi veya doğrudan dava yoluna geçilir.

İhtarname Göndermek Zorunlu mu, Yoksa Stratejik Bir Adım mı?

Hayır, ticari alacaklarda noter ihtarnamesi göndermek kanunen zorunlu değildir. Ancak borçluyu temerrüde düşürmek, faiz işletmeye başlamak ve ileride açılacak icra takibi ya da davada güçlü bir delil oluşturmak açısından önemli bir fonksiyonu vardır. Türk Borçlar Kanunu’nun temerrüde ilişkin hükümleri, muaccel hale gelmiş bir borcun yazılı bir ihtarla temerrüde düşürülebileceğini öngörür.

Örneğin, mal teslim ettiği bir müşterisinden fatura bedelini tahsil edemeyen bir toptan ticaret şirketi düşünülsün. Ödeme vadesi geçtiği halde herhangi bir yazılı uyarı gönderilmemişse, borçlu ileride “zaten ödeyecektim, hiç uyarılmadım” savunmasına sığınabilir. Yazılı ihtar, bu tür savunmaları zayıflatır ve sürecin tarihini kesinleştirir.

Ticari alacak takibinde yazılı ihtar ve tebligat süreci
Ticari alacaklarda süreç genellikle yazılı bir ihtar ve tebligatla başlar.

Dava Açmadan Önce Arabulucuya Başvurmak Neden Dava Şartı?

Çünkü 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasını dava şartı haline getirmiştir. Bu şart yerine getirilmeden açılan dava, mahkemece dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Süreç 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu‘nun ek 18/A maddesine göre işler ve kanunda öngörülen süre altı hafta ile sınırlıdır, zorunlu hallerde bu süre en fazla iki hafta uzatılabilir.

Örneğin, bir yazılım geliştirme şirketinin müşterisine kestiği hizmet faturası ödenmemişse, şirket doğrudan mahkemeye başvuramaz. Önce arabulucuya müracaat edilir, taraflar bir araya gelir ve anlaşma sağlanırsa süreç burada sona erer. Anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanak, sonraki icra veya dava başvurusunun ekine konur.

Arabuluculukta Anlaşma Sağlanamazsa İcra Takibi mi, Doğrudan Dava mı Açılmalı?

Alacağın niteliğine bağlı olarak genellikle ilamsız icra takibi, doğrudan dava açmaktan daha hızlı ve maliyet açısından daha elverişli bir yoldur. Elinde fatura, irsaliye, çek veya senet gibi borcu gösteren belgeler bulunan bir şirket için icra takibi, mahkeme sürecine girmeden tahsilat baskısı kurmanın pratik bir yoludur.

Buna karşılık, borcun miktarı veya varlığı ciddi şekilde tartışmalıysa ya da borçlunun ödeme gücü belirsizse, doğrudan dava açmak bazı durumlarda daha isabetli olabilir. Örneğin inşaat taahhüdünden kaynaklanan ve hakedişin tam olarak hesaplanması gereken bir alacakta, önce bilirkişi incelemesinin yapılacağı bir dava süreci tercih edilebilir. İlamsız icra takibinde borçluya gönderilen ödeme emrine itiraz süresi 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu‘nun 62. maddesi uyarınca yedi gündür ve bu süre kısalığı, basit ve belgeye bağlı alacaklarda icra takibini öne çıkarır.

Borçlu İcra Takibine İtiraz Ederse Şirket Ne Yapmalı?

Borçlu yedi gün içinde itiraz ederse takip kendiliğinden durur ve alacaklı şirketin itirazın iptali davası açması gerekir. Bu dava, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içinde açılmalıdır, aksi halde alacak icra yoluyla takip edilemez hale gelmez ama genel dava yoluna başvuru gerekir.

İtirazın haksız çıkması halinde, İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesi borçlu aleyhine, reddedilen miktarın yüzde yirmisinden az olmamak üzere bir icra inkâr tazminatına hükmedilmesine imkân tanır. Bu tazminat, itirazı sadece süreci uzatmak için kullanan borçlulara karşı caydırıcı bir rol oynar. Bu konuyu daha ayrıntılı işleyen itirazın iptali davası sürecine dair bir inceleme, bu aşamadaki adımları daha detaylı açıklar.

Ticari alacak davasında mahkeme süreci ve bekleyiş
İtiraz sonrası süreç, genellikle bir mahkeme dosyasına dönüşür.

Ticari Alacak Davasında Hangi Mahkeme Yetkilidir?

Her iki tarafın da tacir olduğu ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olduğu alacaklarda, Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesi kapsamındaki ticari dava hükümleri uygulanır ve görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir. Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde bu görevi Asliye Hukuk Mahkemesi, ticaret mahkemesi sıfatıyla üstlenir.

Örneğin bir üretici firma ile toptancı arasındaki mal bedeli uyuşmazlığı tipik bir ticari davadır ve Asliye Ticaret Mahkemesinde görülür. Sürecin ne kadar süreceği dosyanın niteliğine, bilirkişi incelemesine ihtiyaç olup olmadığına ve mahkemenin iş yüküne göre değişir, bu nedenle net bir süre vermek yanıltıcı olur. Alacak tahsili sürecini bütün olarak ele alan icra ve alacak tahsili alanındaki genel çerçeve, bu aşamaların birbirine nasıl bağlandığını daha geniş biçimde gösterir.

Şirketler Alacak Tahsilinde Hangi Sırayla Hareket Etmeli?

Pratikte izlenecek sıra, alacağın belgeye bağlı olup olmamasına göre şekillenir ama genel çerçeve şu şekildedir.

  1. Borçluya yazılı bir temerrüt ihtarı gönderilerek ödeme talep edilir ve süre tanınır.
  2. Süre sonunda ödeme yapılmazsa, dava şartı olan arabulucuya başvurulur.
  3. Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, belgeye bağlı alacaklarda ilamsız icra takibi başlatılır.
  4. Borçlunun itirazı halinde, süresi içinde itirazın iptali davası açılır.
  5. Belge yetersizse veya alacak tartışmalıysa, doğrudan alacak davası yoluna gidilir.

Daha büyük hacimli veya tekrarlayan ticari alacak uyuşmazlıkları yaşayan şirketler için, tahsilat sürecini icra ve dava süreci açısından bütün olarak planlamak, her alacağı ayrı ayrı yönetmekten daha verimli sonuç verir.

Yasal Uyarı

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir, hukuki işlem yapmadan önce bir avukata danışılması önerilir.
Son güncelleme: Kasım 2026

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

WhatsApp Hemen Ara
WhatsApp Hemen Ara